نقدی بر ماده 23 لایحه حمایت از خانواده

نوشته شده توسط : محمد منتظری در تاریخ : ۱۳۸٧/٦/٤و در ساعت :۱۱:٢٠ ‎ب.ظ

سلام

پیش از این در باره ماده 23 لایحه حمایت از خانواده(که بر طبق آن مرد صرفا در صورت داشتن تمکن مالی می تواند با حضور در دادگاه و بدون اجازه همسر اقدام به گرفتن زن دوم نماید)  مطلبی بر روی وبلاگم قرار داده بودم. امروز به طور تصادفی برنامه ارتباط نزدیک را که از شبکه چهار پخش می شد دیدم و متاسفانه 15 دقیقه آخر برنامه بود که من متوجه آن شدم.

مجلسبهمن کشاورزفاطمه رهبرموسی قربانی

در بحثی که درباره این لایحه می شد، نکاتی توجه من را به خود جلب کرد که واقعا شگفت انگیز می نمود.(بقیه در ادامه مطلب)


هنگامی که متوجه شدم بحث از لایحه حمایت از خانواده است، برایم بسیار جالب بود که نماینده زن مجلس حاضر در این برنامه چه موضعی نسبت به این لایحه ی مخرب خانواده اخذ می کند و منتظر یقه درانی و هجوم همه جانبه این خانم به لایحه مذکور بودم، لیکن در کمال تعجب فاطمه رهبر سخنانی را به زبان آورد که باعث تاسف بود.

فاطمه رهبر در ابتدا از پرداختن به وجوه فرهنگی و اخلاقی این لایحه و باز تاب آن در سطح اجتماع طفره می رفت. اجتماعی که عرف حاکم بر آن یک چنین افتضاحاتی را هضم نمی کند و حتی اگر این لایحه اجرایی شود به بدترین وجه آن را بالا می آورد. فاطمه رهبر، علی رغم در خواست های مکرر مجری برنامه، دائما از مسائل سخت افزاری لایحه و وجوه ماده تبصره ای آن سخن می گفت. گویا ابا داشت که وارد بحث از مسایل اجرایی این لایحه شود و درباره مشکلات اخلاقی و عرفی  که این لایحه در متن جامعه پدید می آورد، بحث کند. مهمان دیگر برنامه، آقای بهمن کشاورز بود و بسیار خنده دار می نمود در حالی که فاطمه رهبر به دفاع از لایحه می پرداخت، آقای کشاورز چهارده اشکال اساسی بر این لایحه وارد کرد که البته موفق به عنوان کردن همه آن نشد.

ادامه بحث در جایی جالب شد که مهمان تلفنی برنامه که یکی دیگر از نماینده های مجلس بود، به اظهار نظری عجیب در باره لایحه مذکور پرداخت. موسی قربانی بعد از اظهارات بی سرو ته خود که فاقد هر گونه استدلال عقلانی بود و در جواب آقای کشاورز که اشکالاتی بر این لایحه وارد کرده بودند، بیان می داشت، پس از آنکه در توجیه ضعف های حقوقی لایحه کاملا مستاصل شد، سخنی بر زبان آورد که چشم آقای کشاورز از تعجب گرد شد! موسی قربانی گفت: شما اجازه ندارید با وحی مخالفت کنید، این لایحه از آن دسته اموریست که کاملا از شریعت استخراح شده و مخالفت با آن به معنای مخالفت با شریعت است، سپس با لحنی تهدید آمیز به مجری برنامه متذکر شد که مبادا صدا و سیما برنامه هایی در تقابل با شریعت پخش کند! در واقع موسی قربانی با این سخن خود خط قرمزی حول این بحث رسم کرد تا دیگر هیچ یک از مهمانان جرات مخالفت با لایحه را نداشته باشند، چرا که در غیر این صورت با وحی مخالفت کرده اند!

و اما وحی...

این که آقای موسی قربانی چه تلقی از وحی دارند، محل سوال است. آیا وحی را آنچه که در قرآن آمده می دانند، یا تاویلات بعید خود و دسته ای از هم سلکان خویش را وحی می دانند؟

آنچه که آشکار است قرآن کریم هیچ گاه به عملی که موجب شقاوت و بد بختی انسان است، امر نفرموده. اگر منظور موسی قربانی و طرح کنندگان این لایحه آیه شریفه سه از سوره مبارکه نساء است، پس بهتر است که این آیه با دقت بیشتری مورد باز خوانی قرار گیرد. در این آیه شریفه اینطور آمده: )وَ إِنْ خِفْتُمْ أَلَّا تُقْسِطُواْ فىِ الْیَتَمَى‏ فَانکِحُواْ مَا طَابَ لَکُم مِّنَ النِّسَاءِ مَثْنىَ‏ وَ ثُلَثَ وَ رُبَعَ  فَإِنْ خِفْتُمْ أَلَّا تَعْدِلُواْ فَوَحِدَةً أَوْ مَا مَلَکَتْ أَیْمَنُکُمْ  ذَلِکَ أَدْنىَ أَلَّا تَعُولُواْ(

)و اگر می ترسید که عدالت را رعایت نکنید با زنان پاک ازدواج نمایید، دو یا سه یا چهار همسر و اگر می ترسید که عدالت را رعایت نکنید، تنها یک همسر بگیرید، و یا از زنانی که مالک آنهایید (کنیز مربوط به صدر اسلام است و امروزه موضوعیت ندارد) استفاده کنید. این کار، از ظلم و ستم بهتر جلوگیری می کند((آیه 3، سوره نساء)

شاید بتوان این آیه شریفه را دستاویزی برای طرح یک چنین مباحثی دانست، اما آن هنگام می توان چنین کرد که بخواهند از سر تعمد چشم بر سایر آیات که تکمیل کننده این آیه است ببندند:

) وَ لَنْ تَسْتَطیعُوا أَنْ تَعْدِلُوا بَیْنَ النِّساءِ وَ لَوْ حَرَصْتُمْ(

)شما هرگز نمی توانید در میان زنان عدالت برقرار کنید، هر چند کوشش نمایید((آیه 129، سوره نساء)

چنان که پیداست، اگر کسی نخواهد خود را به کوری بزند، قرآن تکلیف را روشن کرده. در آیه اول تعدد زوجات مشروط شده بر رعایت عدالت، در آیه اخیر قرآن صراحتا می فرماید که انسان هرچقدر بکوشد موفق به اجرای عدالت نمی شود.

این طور که پیداست، آنکه با شریعت مخالفت می ورزد، آن کسی است که با دست زدن به انتخاب گزینشی از قرآن کریم، سعی دارد امیال کثیف خود را جامه قانون بپوشاند.

فاطمه رهبر نیز در ادامه سخنانی در باره مهریه گفت و من متعجب شدم از اینکه در مجلس شورای اسلامی، که قرآن باید کتاب اول در سنجیدن صحت لوایح آن باشد، چگونه قرآن به کناری نهاده شده است. در آیات 20 و 21 سوره مبارکه نساء، مهریه با تعبیر )مِّیثَقًا غَلِیظًا( (پیمان محکم)ذکر شده و بیان شده که مهریه هرچند که مالی فراوان باشد متعلق به زن است. و فاطمه رهبر از لایحه ای سخن می گفت که قرار بود برای مهریه با توجه به شرایط زن و مرد، سقف تعیین کند! حال آنکه مهریه از مصادیق هدیه است و هدیه هیچ سقفی ندارد. گویا این لایحه به دلیل مخالفت ها تصویب نشد، اما با مساعی جمیلی که عده ای در مجلس مبذول می دارند، عملا مهریه کارکرد خود را (که حفظ انسجام خانواده است) از دست داده. مثلا: تقسیط مهریه به ماهی یک سکه! قرار دادن مالیات بر مهریه!! و... با این اوصاف طلاق به شدت برای آقایان تسهیل می شود و دست زن نیز به هیچ جا بند نیست.

در ادامه حجت الاسلام اصغر محمدی سخنانی گفت که هر قلب سلیمی آن را می پذیرد، سخنانی که انتظار می رفت فاطمه رهبر (که خود یک زن است) به زبان آورد. محمدی در سخنانش به خدشه دار شدن کرامت زن در این لایحه اشاره نمود و بر این نکته تاکید کرد که شرط توانایی مالی برای مرد، زن را تا سطح یک کالا تنزل می دهد.

گذشته از سایر مباحثی که در این برنامه به میان آمد، یک نکته قابل تامل است و آن اینکه چرا زنانی مانند فاطمه رهبر یا الاهیان که به عنوان دو زن راه یافته به عرصه سیاست باید حقوق زنان را استیفا کنند، چنین با مردها هم داستان می شوند؟ و اما این یک داستان جداست.

غربی ها برای یک نوع رابطه خاص که البته جهان شمول است، اصطلاحی خاص به کار می برند: Brotherhood. این واژه دلالت می کند بر اتحادی نا نوشته (و حتی نادانسته) میان تمام مردها که بر طبق آن مردان از ابتدای تاریخ تا کنون هر کاری که انجام می دهند در راستای پیشرفت و تثبیت سلطنت مردسالارانه خود و آیندگان ذکور ایشان است.

باید گفت که متاسفانه هیچ گاه یک چنین حرکتی در میان زنان وجود نداشته و حتی بر عکس، زنانی که در قدرتند سعی در نگهداشتن سایر زنان در استضعاف فکری و مادی دارند.

فاطمه رهبر خود یک زن موفق در عرصه ی سیاسی و اجتماعی است. آیا اگر همسر او زن دوم اختیار می کرد و او به مشکلات ناشی از آن دچار می شد، هیچگاه فرصت پرداختن به امور سیاسی را پیدا می کرد؟

کنفسیوس به یک قانون طلایی اشاره می کند تحت عنوان "شو" یا "عمل متقابل" (که نمونه آن در اسلام نیز هست) که مفاد آن چنین است: "آنچه برای خود می پسندی برای دیگران هم بپسند و برعکس"

الاهیان هنگامی که از او درباره لایحه حمایت از خانواده سوال کرده بودند(در برنامه اردیبهشت با اجرای آگاهانه و هوشمندانه سرکار خانم ولی مراد) ضمن تایید مفاد آن اینطور اظهار داشت که من به مسایل مهمتر از این لایحه می پردازم و آن عبارت است از طرح لایحه واگذاری پست های کلان به زنان!

البته خانم الاهیان اشاره نکرده بودند که این زنانی که قرار است پست های کلان را در دست بگیرند چه کسانی هستند. حتما بعد از تصویب لایحه حمایت از خانواده، در حالی که اکثریت زنان در دادگاه ها به دنبال جمع کردن آبروی ریخته خویشند، خانوم ها الاهیان و رهبر در حال جمع کردن پست های کلانند!

در مجموع مشاهده یک چنین واکنش هایی از زنان که در عرصه سیاستند چندان بعید نیست، زیرا گذشته از آنکه موقعیت ایشان را در نسبت با سایر زنان تثبیت می کند، لازمه ماندن در یک چنین فضای مرد سالاری، تامین رضایت هم کاران ذکور است!

در مجموع از تمام خوانندگان این مطلب تقاضا دارم که موضع مناسب را در قبال این لایحه اتخاذ نمایند و اعتراض خود را به نحوی نمایان سازند تا طرح کنندگان یک چنین لوایحی نپندارند که سیستم عصبی جامعه حساسیت خود را از دست داده و بی تفاوت شده که این بسیار خطرناک است و راه را برای قدم های بعدی باز می نماید.